Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie Rady Małopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 stycznia 2011 roku, w którym Rada MOW NFZ w Krakowie stwierdza zarówno istnienie nieprawidłowości w procesie kontraktowania świadczeń zdrowotnych na 2011 rok, jak potrzebę dokonania stosownych zmian legislacyjnych.

Z pełnym przekonaniem popieramy stwierdzenia o niedoskonałościach i lukach w aktach prawnych, regulujących procedurę wyłaniania oferentów oraz o błędach popełnionych w procedurach kontraktowych. Ocena ta w pełni pokrywa się z zapatrywaniem licznych organów i podmiotów publicznych, zaangażowanych w kształtowanie polityki zdrowotnej w regionie. Niezwykle krytyczne oceny dotychczasowego procesu kontraktowania i skutków stąd wynikających dominują również w opiniach pacjentów. Braki w dostępności do opieki medycznej oraz wadliwość tego procesu kontraktowania jednoznacznie źle są oceniane także w licznych relacjach medialnych.

W świetle powyższego Prezydium Rady OIL w Krakowie z zadowoleniem przyjmuje postulaty Rady MOW NFZ w Krakowie zreformowania obecnego systemu, a w szczególności pilnego wypracowania przez Ministra Zdrowia i Prezesa NFZ nowych rozwiązań poprawiających wadliwy system kontraktowania.

Prezydium Rady OIL w Krakowie prezentuje jednak odmienne stanowisko w przedmiocie zarówno przyczyn obecnego stanu, jak i odpowiedzialności za skutki wywołane błędnymi decyzjami w procesie kontraktowania świadczeń.

Prezydium Rady OIL w Krakowie jest zaskoczone stwierdzeniem Rady MOW NFZ w Krakowie o niesprawiedliwości oceny, jaką Rada OIL w Krakowie rzekomo sformułowała w odniesieniu do urzędników MOW NFZ. Dlatego też stanowczo podkreślamy, że zarzuty co do odpowiedzialności za chaos organizacyjny i wyniki konkursów ofert w żadnej mierze nie odnoszą się do szeregowych pracowników MOW NFZ w Krakowie. W żadnym miejscu stanowiska Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie nie padają tego rodzaju stwierdzenia, czy chociażby sugestie. Wręcz, opierając się na licznych relacjach lekarzy uczestniczących w tych konkursach, Prezydium Rady OIL w Krakowie stwierdza, że tylko dzięki wielokrotnie okazywanej przez szeregowych pracowników MOW NFZ w Krakowie roztropności, uprzejmości i zrozumienia dla sytuacji oferentów, negocjujących w warunkach dalekich od cywilizowanych standardów, zaskakiwanych kolejnymi zmianami zasad, zmuszanych do uwłaczającej godności licytacji z innymi oferentami, nie doszło do eskalacji bardzo silnych emocji i złości.
   
Ocena procesu kontraktowania przedstawiona przez ORL w Krakowie stanowiła wypadkową bardzo licznych wystąpień. Część z nich była kierowana bezpośrednio do OIL w Krakowie (kopie przedkładamy w załączeniu), cześć do licznych organów władz publicznych, a w dużej części znalazła odbicie w relacjach medialnych, częstokroć dramatycznych.

Jednocześnie, aby zaprzeczyć pewnym niesprawiedliwym zarzutom, chcemy kategorycznie podkreślić, że samorząd lekarski ma nie tylko prawo, ale wręcz ustawowy obowiązek upominać się o przestrzeganie praw lekarzy i czynić wszystko, aby należycie chronić słuszne interesów swoich członków. Niejednokrotnie również daliśmy wyraz temu, że bezkompromisowo stajemy w obronie praw pacjentów, o których ostatnio zdaje się najsłabiej pamięta MOW NFZ w Krakowie.

    Krytycznie odnosimy się do stanowiska Rady MOW NFZ w Krakowie, w którym próbuje się umniejszać winę MOW NFZ w zakresie błędów popełnionych w procesie kontraktowania.

 

Dlatego mamy prawo i obowiązek zadawać takie pytania i żądać odpowiedzi:

• Czy rolą świadczeniodawcy jest zapewnienie godnych warunków dla przeprowadzenia procedur kontraktowych?

• Czy rolą świadczeniodawcy jest zapewnienie właściwej transparentności w procesie kontraktowania, w tym respektowanie podstawowych standardów prawa administracyjnego w zakresie dostępu dla stron do dokumentów w procesie odwoławczym?

• Kto jest wyłącznym gospodarzem procesu kontraktowania?

• Kto jest wyłącznie odpowiedzialny za nadzór nad prawidłowością realizowanych procedur?

• Kto jest wreszcie wyłącznym dysponentem pieniędzy publicznych i kto w tym zakresie pozostaje „monopolistą” w finansowaniu świadczeń zdrowotnych?

• Gdzie w tym wszystkim jest pacjent i jego kardynalne prawo do wyboru lekarza oraz kontynuacji leczenia u lekarza, którego już wybrał i do którego ma pełne zaufanie?

• Czy rolą świadczeniodawcy jest takie zorganizowanie procesu kontraktowania, aby zapewnić pacjentom możliwie najlepszą dostępność i kontynuację leczenia w dotychczasowym miejscu?

• Czy do takich negatywnych i sprzecznych z prawem zachowań, jak ostatnio obserwowane, zmuszały kogokolwiek przepisy prawa?

• Czy do likwidacji takich zachowań konieczna jest zmiana prawa, czy wystarczy pogłębiona refleksja i traktowanie lekarzy przynajmniej jak potencjalnych kontrahentów, a nie wrogów?

W ocenie Prezydium Rady OIL w Krakowie nie można popełnionych błędów zrzucać wyłącznie na złe prawo. Doszukiwanie się przyczyn takich niepokojących zjawisk wyłącznie w złym prawie lub decyzjach „władz zwierzchnich” zmuszeni jesteśmy uznać za niebezpieczną i szkodliwą próbę rozmycia odpowiedzialności.

Niezgodne z prawem i szkodliwe decyzje MOW NFZ w Krakowie sprawiły, że ponosi on odpowiedzialność za doprowadzenie szeregu świetnie wyposażonych placówek ochrony zdrowia na skraj wydolności ekonomicznej lub do likwidacji.

Czy usprawiedliwiając własne błędy organy Narodowego Funduszu Zdrowia nie zapominają o tym, że kontraktowanie świadczeń obywa się ze środków finansowych pochodzących od obywateli, a których Fundusz – jedynie z woli politycznej – jest obecnym dysponentem?

Narodowy Fundusz Zdrowia został stworzony po to, aby zarządzając pieniędzmi OBYWATELI zabezpieczyć im w najlepszym i najpełniejszym zakresie opiekę zdrowotną w tych miejscach, w których pacjent taką opiekę rzeczywiście otrzyma i będzie ona dostępna w najwyższym możliwym stopniu i o możliwie najwyższej jakości.
   
O to samorząd lekarski dopomina się od dawna, konsekwentnie wskazując na wszystkie popełnione błędy i zaniedbania. I jak w każdej ważnej sprawie publicznej apelujemy o rozwagę i obiektywizm, dzięki którym w przyszłości uda się przynajmniej ograniczyć zjawiska niepożądane i sprzeczne z prawem.

Na koniec zadajmy sobie pytanie „skoro jest tak dobrze to dlaczego jest tak źle”, o czym jednoznacznie zdaje się przesądzać liczba odwołań wniesionych od decyzji podjętych przez MOW NFZ w Krakowie – prawdopodobnie najwyższa w skali całego kraju?
 

Zastępca Sekretarza Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr Katarzyna Turek-Fornelska

Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr hab. med. Andrzej Matyja

Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie wyraża nie tylko stanowczy protest,  ale również głębokie zaniepokojenie i ubolewanie przeciwko sposobowi w jaki został przeprowadzony proces kontraktowania świadczeń zdrowotnych przez Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ na rok 2011 r.

 

W postępowaniu konkursowym w nieodpowiedzialny sposób wypaczona została podstawowa zasada systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, jaką jest prawo pacjenta do wyboru lekarza, prowadząc w konsekwencji do zaprzepaszczenia kontynuacji -  niejednokrotnie wieloletniego -  leczenia ambulatoryjnego, prowadzonego u tego samego lekarza w tej samej przychodni, narażając pacjentów na negatywne skutki medyczne.  

 

W procesie kontraktowania pojawiły się zupełnie oderwane od rzeczywistości wymogi stawiane poszczególnym świadczeniodawcom (np. rektoskop w poradni leczenia sutka) stworzone z za biurka, bez wyobraźni i elementarnej wiedzy. W wyniku tego nastąpiło zawieranie umów z ośrodkami nieprzygotowanymi do przyjmowania pacjentów zarówno pod względem kadrowym jak i lokalowym. Ośrodki te pospiesznie szukają specjalistów i wykonują remonty mimo wykazania w ofercie, iż placówka jest gotowa do przyjmowania chorych.

 

Całkowitym nieporozumieniem było utożsamianie części niejawnej postępowania konkursowego z jego tajnością, co w konsekwencji prowadziło do braku podstawowej transparentności w wydatkowaniu środków publicznych. W rezultacie cały proces kontraktowania świadczeń był zaprzeczeniem rzeczywistego dążenia do wyboru najkorzystniejszej dla pacjentów oferty i złamania zasady, iż to obywatel płacąc składki zdrowotne ma prawo wyboru placówki i lekarza, któremu powierza swoje zdrowie. Niestety przy tak prowadzonym konkursie ofert to nie pacjent, a system komputerowy i urzędnik NFZ decyduje o placówce w której  powinien się leczyć.

 

Należy podkreślić, że NFZ dysponuje rocznie kwotą stanowiącą równowartość około jednej piątej całego budżetu Rzeczpospolitej Polskiej. Należy zatem żądać od dysponentów tych środków właściwego i logicznego, a nie tylko zgodnego z systemem komputerowym, określenia  zasad i sposobów wydatkowania publicznych pieniędzy.

 

Sekretarz Okregowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr med. Jacek Tętnowski

Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr hab. med. Andrzej Matyja

Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie ustosunkowując się do projektu ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych uważa, że projektowana zmiana legislacyjna stanowi kolejny przejaw deprecjacji zawodu lekarza, uprzedmiatawiając go i czyniąc z lekarza funkcjonariusza w biurokratycznej strukturze aparatu państwowego.

Na wstępie pragniemy przychylić się do uwag zgłoszonych przez szereg podmiotów w toku konsultacji projektu ustawy, a w szczególności zastrzeżeń podniesionych wobec planowanej regulacji jakie wniósł Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych oraz Prokurator Generalny.

Należy zauważyć, że z powodu oczywistych omyłek legislacyjnych tj. powołanie w art. 45 ust. 3 nieadekwatnego przepisu art. 41 czy bezsensowne powołanie się na ust. 6 w art. 45 ust. 8, brak jest możliwości odniesienia się w pełni do proponowanych rozwiązań legislacyjnych w dotyczącym sfery naszego zainteresowania zakresie. Omyłki te, wynikające z pierwotnej systematyki projektu są oczywiście możliwe do usunięcia w toku dalszych prac, zdają się one jednak wskazywać na pośpiech i niedbałość twórców ustawy, którzy chyba, mimo deklaracji zawartych w uzasadnieniu projektu, nie zdają sobie do końca sprawy z jego wagi społecznej i ekonomicznej.

Można już jednak w tym kształcie regulacji wskazać, że art. 45 projektu ustawy budzi zasadnicze wątpliwości szczególnie jak chodzi o kwestie jednostronnego, obligatoryjnego rozwiązania czy nie zawierania przez Fundusz umowy upoważniającej do wystawiania recept na leki refundowane.

Zgodnie z art. 45 ust. 3 – „W przypadku prawomocnego skazania za przestępstwo określone w art. 41 ust. 2, art. 41 ust. 3 lub art. 41 ust. 5, art. 228 – 230 Kodeksu karnego, art. 286 Kodeksu karnego lub art. 296a Kodeksu karnego Fundusz niezwłocznie rozwiązuje z osobą uprawnioną umowę upoważniającą do wystawiania recept na refundowane leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne.”

W świetle takiego brzmienia przepisu przywołane przestępstwo za które skazanie warunkuje rozwiązanie umowy może - poza jak prawdopodobnie chodziło twórcą typem określonym w art. 51, który winien być powołany w miejsce art. 41 - nie mieć żadnego związku  z wykonywania zawodu lekarza. Innymi słowy sankcja może być wymierzona w absolutnym oderwaniu od czynu ponieważ dla jej przyjęcia wystarczające będzie jedynie formalne skwitowania zaistnienia przesłanek. Nieistotne będą okoliczności czynu, jego waga czy motywacja sprawcy, ponieważ wszyscy sprawcy, w zakresie sankcji polegającej na rozwiązaniu umowy, postawieni zostali na jednej płaszczyźnie. Nasuwa się pytanie czy proponowane rozwiązanie jest zgodne z art. 22 Konstytucji stanowiącym w szczególności, że ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne jedynie ze względu na ważny interes publiczny?

Podobne konstytucyjne wątpliwości budzi także art. 45 ust. 4 w brzmieniu – „Fundusz nie zawiera umowy upoważniającej do wystawiania recept na refundowane leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne z osobą uprawnioną, skazaną za przestępstwo, o którym mowa w ust. 3.”  Należy również zwrócić uwagę, że posługiwanie w przywołanym przepisie pojęciem „osoby uprawnionej” - tak jak definiuje go projekt w art. 2 pkt 14 - jest nieporozumieniem i po raz kolejny świadczy o niedbalstwie autorów. Pojawia się bowiem pytanie jakiej to umowy zgodnie z art. 45 ust. 4  nie zawiera Fundusz z osobą uprawnioną tj.  osobą taką która umowę, w świetle definicji, ma już z Funduszem zawartą?

Szereg wątpliwości budzi regulacja z art. 45 ust. 6, która ze względu na wagę sankcji oraz założony formalizm skutkować może odmowami wypisywania recept. W szczególności dotyczyć to może sytuacji odmowy przejęcia na krótko zastępstwa gdy miejsce w którym zastępstwo będzie realizowane nie zostało wymienione w umowie. Podobnie nie znajduje uzasadnienia próba uczynienia z lekarza urzędnika osobiście i finansowo odpowiedzialnego za weryfikację uprawnień pacjenta do uzyskania przez niego leku refundowanego.   

W swojej opinii ekspert z Biura Analiz Sejmu zwraca także w szczególności uwagę na brak okresu przejściowego umożliwiającego lekarzowi zawarcie takich umów i realizację takich recept po dniu wejścia w życie przepisów ustawy oraz brak przepisu umożliwiającego realizację recept wystawionych przed dniem wejścia w życie ustawy w związku z wprowadzeniem zasady obowiązku zawarcia odrębnej umowy na realizację recept na leki refundowane.

W naszej ocenie projekt ustawy ze względu na swoja wieloaspektowość i szczególną ekonomiczno-społeczną wagę wymaga pogłębionej krytycznej analizy, zaś prace legislacyjne winny toczyć się z  udziałem możliwie najszerszej reprezentacji podmiotów i środowisk objętych projektowaną regulacją.

Sekretarz Okregowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr med. Jacek Tętnowski

Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr hab. med. Andrzej Matyja

W związku z przekazanym do konsultacji projektem zmiany ustawy o izbach lekarskich Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie zwraca się o poddanie ocenie art. 110 ust. 5 ustawy o izbach lekarskich w odniesieniu do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 roku (K-1/09).

 

Orzeczeniem tym Trybunał zakwestionował konstytucyjność ustaw regulujących status niektórych samorządów zawodowych (m.in. pielęgniarek, adwokatów, architektów) w kontekście dożywotniego skutku sankcji  pozbawienia prawa wykonywania zawodu, w szczególności zaś stwierdził niekonstytucyjność przepisów nie określających zasad zatarcia takiej kary.   

 

Należy zwrócić uwagę, że Rzecznik Praw Obywatelskich wnosząc o rozpoznanie przez Trybunał w/w  kwestii podkreślił, że przepisy ustaw samorządowych, w zakresie  w jakim nie przewidują zatarcia wpisu o ukaraniu karą dyscyplinarną skreślenia z listy członków izby, naruszają wolność wykonywania zawodu w kontekście zasady proporcjonalności. Taka regulacja nie wydaje się również  konieczna dla ochrony wolności i praw osób trzecich, ani wartości określonych w konstytucji oraz stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości.

 

Uzasadniając zajęte stanowisko Trybunał stwierdził nadto, że wydane w stosunku do ukaranego orzeczenie dyscyplinarne bezterminowo pozostaje "w obrocie prawnym" i stanowi stale aktualną materialnoprawną przesłankę skreślenia z listy członków izby. Przepis ten ma więc podobny skutek - jak uznane za niekonstytucyjne - regulacje odmawiające prawa do ubiegania się o ponowne przyjęcie do samorządów zawodowych.

Biorąc pod uwagę powyższe aspekty należałoby rozważyć możliwe skutki przywołanego orzeczenia dla odpowiedniej regulacji ustawy o izbach lekarskich, jak również potencjalne przedsięwziąć możliwe kroki sanujące obecny stan prawny.

Sekretarz Okregowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr med. Jacek Tętnowski

Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr hab. med. Andrzej Matyja

Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie, w związku wchodzącymi w życie regulacjami dotyczącymi podwyżek podatku VAT, zwraca uwagę, iż brak możliwości ich odliczenia przez podmioty prowadzące działalności w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych nie tylko stwarza stan nierówności ale może doprowadzić do pogorszenia kondycji finansowej i organizacyjnej placówek ochrony zdrowia.

Zwiększone koszty podatkowe spowodują konieczność przeniesienia części kwot zarezerwowanych dotychczas na leczenie pacjentów w obszar publicznoprawnych świadczeń finansowych. Taki stan wymusi konieczność przeprowadzenia zmian organizacyjnych w strukturze placówki np. w obszarze zatrudnienia personelu, dostępności świadczeń czy wyposażenia sprzętowego.

Nie można także wykluczyć, że stan ten prowadzić będzie do podważeniem racji gospodarczej funkcjonowania niektórych placówek i w efekcie do ich upadłości.

Problemy z jakim boryka się polski system ochrony zdrowia są powszechnie znane niezrozumiałym jawi się więc pogłębianie istniejącego stanu zapaści poprzez wątpliwej jakości regulacje nie odzwierciedlające ani racji społecznych ani zdroworozsądkowego spojrzenia na gospodarkę.

Sekretarz Okregowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr med. Jacek Tętnowski

Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie dr hab. med. Andrzej Matyja